I OGÓLNOPOLSKIE SYMPOZJUM SPOŁECZNYCH OPIEKUNÓW ZABYTKÓW WARSZAWA – WILANÓW, 24 października 2026 R.
FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY MOŻNA POBRAĆ KILKAJĄC NA LINK PONIŻEJ:
https://karkonoskie.org/wp-content/uploads/2026/10/SOZ-zgłoszenie.pdf
- ZAŁOŻENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE I CELE
Dziedzictwo kulturowe stanowi jeden z głównych elementów przestrzeni Państwa Polskiego,
a społeczna opieka nad zabytkami służy polepszeniu jakości tej przestrzeni i wzmocnieniu ładu przestrzennego, a zwłaszcza jego komponentu kulturowego. Funkcjonowanie zróżnicowanych form tej opieki regulują przepisy Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 27 lipca 2003 r., wymagające jednak dostosowania do współczesnych wyzwań.
W stosunku do zadań, jakie stoją przed społecznymi opiekunami zabytków (SOZ), którzy działają
w ramach tych przepisów zarówno jako członkowie organizacji pozarządowych, jak i indywidualnie, ich aktywność i liczba są obecnie niewielkie. Gdy odniesie się je do potrzeb i możliwości wykorzystania obywatelskiej aktywności wielu osób w tej sferze, przede wszystkim na poziomie lokalnym – to niewystarczające są uprawnienia i sprawczość oraz kompetencje SOZ.
Ich podniesieniu i wymianie doświadczeń oraz poprawie współpracy ze służbami konserwatorskimi służą spotkania szkoleniowe, organizowane w niektórych tylko regionach przez wojewódzkich konserwatorów zabytków oraz inne organizacje.
Z inicjatywą zorganizowania I Ogólnopolskiego Sejmiku SOZ, który umożliwiłby omówienie zarysowanych wyżej problemów i wypracowanie kierunków ich rozwiązań wystąpiło w 2023 r. Stowarzyszenie Genius Loci z Warszawy, a w rozwinięcie tej inicjatywy włączyły się Fundacja Karkonoska z Jeleniej Góry i następnie Towarzystwo Karkonoskie z Bukowca. Koordynując przygotowania do tego wydarzenia zainicjowało ono w czerwcu br. podjęcie współpracy 13 instytucji i stowarzyszeń, które powołały 3 lipca br. Komitet Organizacyjny I Sympozjum SOZ,
które zorganizowane zostanie 24 października br. w Warszawie w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie pod honorowym patronatem Marty Cienkowskiej, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Celami zorganizowania I Sympozjum są:
1) ocena stanu społecznej opieki nad zabytkami oraz jej potencjału i realnego wpływu dla ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków;
2) omówienie propozycji zmian przepisów dla funkcjonowania SOZ;
3) przedyskutowanie formuły i zakresu „Vademecum dla SOZ” oraz innych odbiorców, zainteresowanych problemami ochrony krajobrazu kulturowego i zabytków;
4) omówienie możliwości upowszechnienia i stosowania Karty Etyki SOZ;
5) przedyskutowanie kierunków zaktywizowania działalności SOZ oraz ich wsparcia instytucjonalnego.
- PROGRAM
9:30 Rejestracja uczestników
10:00 Powitanie przez Dyrektora Muzeum w Wilanowie i Przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego Sympozjum z przedstawieniem celów jego zorganizowania
> I część Sympozjum, prowadzona przez Janusza Korzenia (Towarzystwo Karkonoskie)
10:10 Stan i kierunki zaktywizowania ruchu społecznych opiekunów zabytków /Janusz Korzeń (jw.)
10:30 Działania Narodowego Instytutu Dziedzictwa wspierające społeczną opiekę nad zabytkami /Michał Krasucki (NID)
10:50 Doświadczenia Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w społecznej opiece nad zabytkami /Jacek Treichel (PTTK)
11:10 Doświadczenia Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków w społecznej opiece nad zabytkami /Jacek Rulewicz (SKZ)
11:30 Doświadczenia Towarzystwa Opieki nad Zabytkami – między jubileuszami 1906-1974-2026 /Iwona Liżewska (TOnZ)
11:50 Społeczna opieka nad zabytkami na Mazowszu /Marcin Dawidowicz (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie)
12:10 Społeczne uwarunkowania ochrony zabytkowej zieleni /Małgorzata Stępka (Liga Ochrony Przyrody)
12:30 Przerwa kawowa
>II część Sympozjum, prowadzona przez Jacka Treichela (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze)
13:00 Kierunki zmian prawa dla poprawy funkcjonowania SOZ /Piotr Dobosz (Uniwersytet JagiellońskiJ)
13:20 Karta Etyki SOZ i możliwości jej wdrażania / Anna Datkowska (Stowarzyszenie Kolekcjonerzy Czasu)
13:40 Propozycje zakresu i formuły „Vademecum dla SOZ” /Katarzyna Sikora-Święch (PTTK) „
14:00 Społeczni opiekunowie zabytków – od idei do praktyki /Damian Staniszewski (Stowarzyszenie Projekt Września)
14:20 Dyskusja
15:50 Podsumowanie i zamknięcie obrad
- ZGŁOSZENIA UCZESTNICTWA
W Sympozjum, które odbędzie się 24 października 2026 r. w Oranżerii Pałacowej w Wilanowie weźmie udział ok. 100-120 osób, reprezentujących Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, służby konserwatorskie, Sygnatariuszy Porozumienia o współorganizacji Sympozjum i inne organizacje i instytucje, a także społeczni opiekunowie zabytków i inne osoby, zainteresowane tematyką obrad oraz media. Przyjmowanie zgłoszeń otwarte zostało 28 września 2026 r. a ich koordynację zapewni Towarzystwo Karkonoskie.
Janusz Korzeń
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego I Sympozjum SOZ
e-mail: towarzystwo@karkonoskie.org, tel.: 660 008770
